ကမ္ဘာနိုင်ငံများ၏နိုင်ငံတော်သီချင်းများတွင်ဒုတိယအကောင်းဆုံးဖြစ်သလိုကမ္ဘာ့အလှဆုံးဘာသာစကားတွေထဲမှာ မြန်မာအက္ခရာဟာနံပါတ်(1)အလှဆုံးအဖြစ်ဗိုလ်စွဲနိုင်

ကမ္ဘာ့အလှဆုံးဘာသာစကားတွေထဲမှာ မြန်မာအက္ခရာဟာနံပါတ်(1)အလှဆုံးအဖြစ်ဗိုလ်စွဲနိုင်ငံတနိုင်ငံချင်းစီမှာကိုယ့်နိုင်ငံကိုယ်စားပြုတဲ့နိုင်ငံတော်အလံတခုစီရှိသလိုပဲအခြေခံဘာသာစကားတွေ၊အက္ခရာတွေ၊သင်္ကေတတွေလည်းအမျိုးမျိုးရှိတတ်ကြပါတယ်။

8ရာစုတည်းကရှင်သန်နေထိုင်ခဲ့တဲ့Phoenician တွေ ခေတ်မှာတင်ပဲအက္ခရာသင်္ကေတတွေဘာသာစကားတွေစတင် ပေါ်ပေါက်လာနေခဲ့ပြီလေအဲ့ဒီနောက်ကနေအီဂျစ်လူမျိုးတွေရဲ့ ခေတ်ကာလမှာလည်းသင်္ကေတအက္ခရာတွေနဲ့

ဘာသာစကားတွေအမျိုးမျိုးကျယ်ပြန့်လာရင်းဒီနေ့ခေတ်မှာဆိုနိုင်ငံတိုင်းက သူ့ဘာသာစကား၊စာပေ၊အက္ခရာတွေနဲ့ရှိနေပါပြီလွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်2500မှာLatinအက္ခရာက နေရာအနှံ့အပြားတွင်တွင်ကျယ်ကျယ်သုံးခဲ့တာကြောင့်

တခြားဘာသာစကားတွေ မှေးမှိန်ပျောက်ကွယ်ခဲ့ရပါတယ်အဲ့ဒီနောက် ရောမအင်ပါယာပေါ်လာပြီးအက္ခရာတွေသင်ကြားမှု ပြောင်းလဲလာတယ်ဒါပေမယ့်အဲ့ဒါကလည်းတွက်ချက်ရခက်တာမို့အဲ့ဒီနောက်အက္ခရာတွေဘာသာစယကားတွေအများကြီး ပေါ်လာပါတယ်။

အဲ့ဒီထဲမှာမှဆန်ဖရန်စစ္စကိုမှာအခြေစိုက်တဲ့ မြောက်အမေရိကဒစ်ဂျစ်ဒယ်မီဒီယာကုမ္ပဏီနဲ့ခရီးသွားကွန်ယက် ဖြစ်တဲ့Matador Networkက2020မှာတင်ပြတဲ့ဆောင်းပါးအရအလှဆုံးလို့သတ်မှတ်ခံရတဲ့ဘာသာစကား(5)ခုကတော့

(1)Burmese မြန်မာဘာသာစကားဘယ်ဘက်ကိုကြည့်ကြည့်လုံးလုံးဝိုင်းဝိုင်းလေးနဲ့ချစ်စရာ ကောင်းတဲ့အပြင် ခေါက်ချိုးလည်းညီပြီးနာရီလက်တံတဖက်တည်းကိုလှည့်တဲ့ဘာသာစကားမို့ မြန်မာဘာသာစကားကအလှဆုံးလို့

နာမည်ကြီးပါတယ်။ဗျည်း33လုံးနဲ့သရ8လုံးရှိပါတယ်(2)Sinhalese သီရိလင်္ကာစကားအကျယ်ပြန့်ဆုံးဘာသာစကားလို့လူသိများပါတယ်သူ့ဆီမှာအသေးငယ်ဆုံးစာသားတွေခွဲပေးတဲ့အသံကွဲတောင်အမျိုး50 လောက်ရှိပါတယ်။

အဲ့ထဲက38မျိုးကို ခေတ်မီစာရေးသားနည်းအတွက်သုံးပါတယ်သူ့ဆီမှာလည်း Sanskrit နဲ့အိန္ဒိယဘက်က မွေးစားထားတဲ့Paliဆိုပြီး၂မျိုးထပ်ကွဲပါတယ်(3)Georgian(ဂျော်ဂျီယာဘာသာစကား)တူရကီနဲ့ရုရှား

နိုင်ငံကြားမှာရှိပေမယ့် ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံမှာလည်းသူ့ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားနဲ့သူပါသူ့ဘာသာစကားရောအက္ခရာရောကရုရှားဘက်ကလွှမ်းမိုးမှုကိုခံခဲ့ရပုံတူပါတယ်ဗျည်းအက္ခရာ38လုံးရှိပေမယ့်5လုံးကတော့ ခေတ်မမီတော့ဘူးလို့

ဆိုပါတယ်။ ရေးဆွဲနည်းကတော့ဘယ်မှညာသို့ ရေးရတာ ဖြစ်ပါတယ်(4) Tagalogဖိလစ်ပိုင်ဘာသာစကားIndo Europeanဘာသာစကားကနေ ကွဲထွက်လာတဲ့Tagalogဘာသာစကားကခုနောက်ပိုင်းသုံးတဲ့Spanish စကားမတိုင်ခင်ဦးဦးဖျားဖျား ပေါ်တဲ့ဘာသာစကားပါ။

သူ့ကို ရေးနည်းကတော့နဂိုက အောက်ကနေအပေါ်ကိုပင့်တင် ရေးရတာကနေ ခုတော့ဘယ်ကနေညာကို ပြောင်းလဲ ရေးသားနည်းအဖြစ်တွင်ကျယ်လာပြီးအက္ခရာတွေကို90လှည့်ခဲ့ကြပါတယ်တဲ့သူလည်းစတုတ္တအလှဆုံးထဲပါခဲ့ပါတယ်။

(5)Hanacarakaအင်ဒိုနီးရှားဘာသာစကားအင်ဒိုနီးရှားJavaကျွန်းဆွယ်ကနေဒီဘာသာစကားကိုစတင်ပြီးအနီးနားကျွန်းဆွယ်တွေကို ပျံ့နှံ့ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်အဲ့ဒီနောက်မှာအင်ဒိုနီးရှားအာဏာပိုင်တွေက19နဲ့20ရာစုမှာ အတည်ပြုဖို့ကြံနေတုန်းပဲ

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဝင်လာပြီးဂျပန်လူမျိုးတွေရဲ့လွှမ်းမိုးမှုတွေငြေ့်Hanacarakaဘာသာစကားအတည်ပြုဖို့ပျက်ယွင်းခဲ့ပြီးအဲ့ဒီနောက်Latinဘာသာစကားကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုခဲ့ရပါတယ်ခုချိန်ထိအစိုးရကလမ်း

တံတားတွေရဲ့Sign တွေမှာနဲ့အစိုးရစာသင်ကျောင်းတွေမှာသင်ကြားဖို့တိုက်တွန်းနေတုန်းပါပဲသူ့ကိုJavanese Alphabet လို့လည်း ခေါ်ပါတယ်။ပြန်လည်မျှဝေခြင်း ဖြစ်ပါသည်Lin Maw

Zawgyi

ကမာၻ႔အလွဆုံးဘာသာစကားေတြထဲမွာ ျမန္မာအကၡရာဟာနံပါတ္(1)အလွဆုံးအျဖစ္ဗိုလ္စြဲႏိုင္ငံတႏိုင္ငံခ်င္းစီမွာကိုယ့္ႏိုင္ငံကိုယ္စားျပဳတဲ့ႏိုင္ငံေတာ္အလံတခုစီရွိသလိုပဲအေျခခံဘာသာစကားေတြ၊အကၡရာေတြ၊သေကၤတေတြလည္းအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတတ္ၾကပါတယ္။

8ရာစုတည္းကရွင္သန္ေနထိုင္ခဲ့တဲ့Phoenician ေတြ ေခတ္မွာတင္ပဲအကၡရာသေကၤတေတြဘာသာစကားေတြစတင္ ေပၚေပါက္လာေနခဲ့ၿပီေလအဲ့ဒီေနာက္ကေနအီဂ်စ္လူမ်ိဳးေတြရဲ႕ ေခတ္ကာလမွာလည္းသေကၤတအကၡရာေတြနဲ႔

ဘာသာစကားေတြအမ်ိဳးမ်ိဳးက်ယ္ျပန႔္လာရင္းဒီေန႔ေခတ္မွာဆိုႏိုင္ငံတိုင္းက သူ႔ဘာသာစကား၊စာေပ၊အကၡရာေတြနဲ႔ရွိေနပါၿပီလြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္2500မွာLatinအကၡရာက ေနရာအႏွံ႔အျပားတြင္တြင္က်ယ္က်ယ္သုံးခဲ့တာေၾကာင့္

တျခားဘာသာစကားေတြ ေမွးမွိန္ေပ်ာက္ကြယ္ခဲ့ရပါတယ္အဲ့ဒီေနာက္ ေရာမအင္ပါယာေပၚလာၿပီးအကၡရာေတြသင္ၾကားမႈ ေျပာင္းလဲလာတယ္ဒါေပမယ့္အဲ့ဒါကလည္းတြက္ခ်က္ရခက္တာမို႔အဲ့ဒီေနာက္အကၡရာေတြဘာသာစယကားေတြအမ်ားႀကီး ေပၚလာပါတယ္။

အဲ့ဒီထဲမွာမွဆန္ဖရန္စစၥကိုမွာအေျခစိုက္တဲ့ ေျမာက္အေမရိကဒစ္ဂ်စ္ဒယ္မီဒီယာကုမၸဏီနဲ႔ခရီးသြားကြန္ယက္ ျဖစ္တဲ့Matador Networkက2020မွာတင္ျပတဲ့ေဆာင္းပါးအရအလွဆုံးလို႔သတ္မွတ္ခံရတဲ့ဘာသာစကား(5)ခုကေတာ့

(1)Burmese ျမန္မာဘာသာစကားဘယ္ဘက္ကိုၾကည့္ၾကည့္လုံးလုံးဝိုင္းဝိုင္းေလးနဲ႔ခ်စ္စရာ ေကာင္းတဲ့အျပင္ ေခါက္ခ်ိဳးလည္းညီၿပီးနာရီလက္တံတဖက္တည္းကိုလွည့္တဲ့ဘာသာစကားမို႔ ျမန္မာဘာသာစကားကအလွဆုံးလို႔

နာမည္ႀကီးပါတယ္။ဗ်ည္း33လုံးနဲ႔သရ8လုံးရွိပါတယ္(2)Sinhalese သီရိလကၤာစကားအက်ယ္ျပန႔္ဆုံးဘာသာစကားလို႔လူသိမ်ားပါတယ္သူ႔ဆီမွာအေသးငယ္ဆုံးစာသားေတြခြဲေပးတဲ့အသံကြဲေတာင္အမ်ိဳး50 ေလာက္ရွိပါတယ္။

အဲ့ထဲက38မ်ိဳးကို ေခတ္မီစာေရးသားနည္းအတြက္သုံးပါတယ္သူ႔ဆီမွာလည္း Sanskrit နဲ႔အိႏၵိယဘက္က ေမြးစားထားတဲ့Paliဆိုၿပီး၂မ်ိဳးထပ္ကြဲပါတယ္(3)Georgian(ေဂ်ာ္ဂ်ီယာဘာသာစကား)တူရကီနဲ႔႐ုရွား

ႏိုင္ငံၾကားမွာရွိေပမယ့္ ေဂ်ာ္ဂ်ီယာႏိုင္ငံမွာလည္းသူ႔ကိုယ္ပိုင္ဘာသာစကားနဲ႔သူပါသူ႔ဘာသာစကားေရာအကၡရာေရာက႐ုရွားဘက္ကလႊမ္းမိုးမႈကိုခံခဲ့ရပုံတူပါတယ္ဗ်ည္းအကၡရာ38လုံးရွိေပမယ့္5လုံးကေတာ့ ေခတ္မမီေတာ့ဘူးလို႔

ဆိုပါတယ္။ ေရးဆြဲနည္းကေတာ့ဘယ္မွညာသို႔ ေရးရတာ ျဖစ္ပါတယ္(4) Tagalogဖိလစ္ပိုင္ဘာသာစကားIndo Europeanဘာသာစကားကေန ကြဲထြက္လာတဲ့Tagalogဘာသာစကားကခုေနာက္ပိုင္းသုံးတဲ့Spanish စကားမတိုင္ခင္ဦးဦးဖ်ားဖ်ား ေပၚတဲ့ဘာသာစကားပါ။

သူ႔ကို ေရးနည္းကေတာ့နဂိုက ေအာက္ကေနအေပၚကိုပင့္တင္ ေရးရတာကေန ခုေတာ့ဘယ္ကေနညာကို ေျပာင္းလဲ ေရးသားနည္းအျဖစ္တြင္က်ယ္လာၿပီးအကၡရာေတြကို90လွည့္ခဲ့ၾကပါတယ္တဲ့သူလည္းစတုတၱအလွဆုံးထဲပါခဲ့ပါတယ္။

(5)Hanacarakaအင္ဒိုနီးရွားဘာသာစကားအင္ဒိုနီးရွားJavaကြၽန္းဆြယ္ကေနဒီဘာသာစကားကိုစတင္ၿပီးအနီးနားကြၽန္းဆြယ္ေတြကို ပ်ံ႕ႏွံ႔ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္အဲ့ဒီေနာက္မွာအင္ဒိုနီးရွားအာဏာပိုင္ေတြက19နဲ႔20ရာစုမွာ အတည္ျပဳဖို႔ႀကံေနတုန္းပဲ

ဒုတိယကမာၻစစ္ဝင္လာၿပီးဂ်ပန္လူမ်ိဳးေတြရဲ႕လႊမ္းမိုးမႈေတြေၾင့္Hanacarakaဘာသာစကားအတည္ျပဳဖို႔ပ်က္ယြင္းခဲ့ၿပီးအဲ့ဒီေနာက္Latinဘာသာစကားကို ေျပာင္းလဲအသုံးျပဳခဲ့ရပါတယ္ခုခ်ိန္ထိအစိုးရကလမ္း

တံတားေတြရဲ႕Sign ေတြမွာနဲ႔အစိုးရစာသင္ေက်ာင္းေတြမွာသင္ၾကားဖို႔တိုက္တြန္းေနတုန္းပါပဲသူ႔ကိုJavanese Alphabet လို႔လည္း ေခၚပါတယ္။ျပန္လည္မွ်ေဝျခင္း ျဖစ္ပါသည္Lin Maw